|
|
Yazar: John Xavier
Çevirmen: Şerif Ahmet Saman
Mayıs 21, 2007
 Bazı yazıların neden kötü tercüme edildiğini hiç merak ettiniz mi? Tercümenin zor olduğuna dair gösterilen sebeplerden biri de polisemi olarak bilinen fenomendir: bir kelimenin birden fazla anlama gelmesi (çok anlamlılık).
Örneğin, İngilizce’de, plain kelimesi aşağıdaki anlamlara gelebilmektedir:
sıradan / gösterişsiz: düz bir beyaz gömlek (a plain white shirt)
kolay / basit anlaşılır: plain English (Basit İngilizce)
ova (coğrafya): great plains (Büyük Ovalar)
Çok anlamlılıktan doalyı, İngilizce’den diğer dillere gerçekleştirilen tercümeler göründüğünden daha zordur. Kişinin kelimenin hangi anlam hedeflenerek kullanıldığını iyi kavraması gerekmektedir.
Örneğin, Fransızca’da “almak” anlamını vermek için 20 den fazla yöntem bulunmaktadır. Bunun sebebi ise ingilizce’de kullanılan “get” “almak” fiilinin birden çok anlamı olmasıdır. Ancak Fransızca’da bu anlamların her biri için farklı kelimeler kullanılmaktadır. Tabiki bu gerçek her zaman bu kadar açık olmamaktadır ve çevirmenlere çoğu zaman zor durumlarla karşı karşıya bırakmaktadır.
Temel düzey Fransızca derslerinde, çoğu kişi “almak” anlamına gelen bir fiil olan “obtenir” kelimesini öğrenir. Ancak “get” fiilinin hangi anlamında kullanıldığını ilk önce anlamak gerekir. Obtenir fiili anlaşıldığı kadarıyla birşeyin elde edildiği durumlarda kullanılmaktadır (İngilizce’deki obtain fiilinden yola çıkarak.) “Get” fiili ile ifade edilen başka bir şey çok farklı yollar kullanılarak Fransızca’da ifade edilebilir.
Aşağıdaki cümlelerin herbirinde “get” fiili farklı anlamlarda kullanılmıştır:
I need to get some bread. “Bir miktar ekmek almak zorundayım.” (satın almak)
I get the idea. “Bu fikri anladım” (anlamak)
We need to get home. “Eve varmalıyız” (varmak)
Tercüme’de zorluk yaratan bir çok sözcükten sadece bir tanesi “almak”. Kişiler bağlamı çok iyi anlaması ve kelime kelimesine tercüme etmemesi gerektektedir. Ya da daha kötüsü bilgisayar çeviri programlarına güvenmemelidir. Bilgisayarlardan tarafından yapılan tercümeler çoğu zaman komik ve ne anlama geldiği belirsiz ifadelerle doludur. Bu otomatik çeviriler yalnızca genel itibariyle metnin neden bahsettiğinin anlaşılması için yararlıdır. Çoğu zaman bunda bile başarısız oldukları tespit edilmiştir. Bir bilgisayar çeviri programı kelimenin bu kadar çok anlamı arasından hangi anlamda kullanıldığına nasıl karar verebilir? Yalnızca insanlar tarafından yapılan tercümelerde kelimenin hangi anlamda kullanıldığı açıktır. |
|
